Gisteren was ik boos. Boos op mijn kind van 6. Het is waarschijnlijk herkenbaar voor iedere opvoeder, soms wordt er iets gezegd, niet gezegd of wel of niet gedaan waardoor je boos wordt. Soms voel je het aankomen en geef je je grenzen aan maar als er een paar minuten later toch opnieuw over die grens gegaan wordt, lijkt je boosheid zomaar te ontvlammen. Niets, rustig uitleggen en aangeven, gewoon boos.
Boosheid is bijna nooit je eerste emotie, het is een een soort beschermingsmechanisme dat wordt getriggerd door iets anders.
Ik ontdekte dit onlangs zelf toen ik boos werd op mijn zoon van zes. Mijn boosheid kwam met een heftigheid die ik niet direct kon plaatsen, maar toen ik later terugkeek, realiseerde ik me wat er aan de hand was.
Boosheid ontstaat niet zomaar. Het is als een bliksemflits: het lijkt een op zichzelf staande gebeurtenis, maar het wordt altijd voorafgegaan door andere emoties. Vaak zijn het angst, pijn of verdriet die – als ze genegeerd worden – overslaan naar boosheid.
In mijn geval was het verdriet. Ik voelde me niet serieus genomen, alsof mijn gevoelens er niet toe deden. Ik gaf mijn grens aan, waar vervolgens opnieuw overheen gegaan werd. Daar werd ik boos van.
De taak van boosheid is schreeuwen waar je eerder fluisterde. Het eist de aandacht voor iets dat er is maar niet direct gezien wordt.
Maar hier komt het besef: mijn zoon is zes jaar oud. En ik verwachtte dat hij mijn emotie herkende en daar op zou reageren. Wat?? Dat kan natuurlijk niet. Ik kan écht niet verwachten dat hij mijn gevoelens begrijpt en serieus neemt. Daar heeft hij nog niet voldoende skills en kennis voor op zijn leeftijd. Ik vind het zelf al een uitdaging om dat bij anderen te doen!
Na een kop thee (altijd een goed idee als je boos bent), ging ik zitten en dacht ik na over wat er gebeurd was. Wat voelde ik eigenlijk vóórdat ik boos werd? Ik kwam tot de kern: ik voelde me verdrietig. Niet gehoord. En dat verdriet probeerde ik, bewust of onbewust, te uiten via boosheid.
Toen kwam de realisatie: waarom verwacht ik eigenlijk dat mijn zoon van zes mijn gevoelens herkent en serieus neemt? Dat is toch niet eerlijk? Mijn boosheid zei meer over mijzelf dan over hem.
Ik besloot het gesprek met mijn zoon aan te gaan. Niet om hem te laten zien ‘waarom mama boos was,’ maar om hem te betrekken bij wat ik voelde en te leren hoe emoties werken. Dit is hoe dat ging:
“Ik voelde me verdrietig,” legde ik uit. “Dat is niet jouw schuld, maar ik voelde me wel zo. Voel jij je ook wel eens verdrietig?”
Zijn antwoord verraste me: “Ja, toen jij xyz deed.” Ineens had ik geen eenrichtingsgesprek meer; het was een moment van verbinding.
Ik vervolgde: “Ik merkte dat ik boos werd omdat ik niet even de tijd had genomen om stil te staan bij mijn verdriet. En dat had ik wel nodig. Een volgende keer ga ik proberen mezelf meer tijd te geven.” “En sorry dat ik zo boos op je reageerde, dit had je niet verdiend”.
Dit simpele gesprek bracht ons beiden iets. Voor mij was het een reminder dat boosheid een signaal is, geen oplossing. Voor hem was het een voorbeeld van emotionele communicatie, zonder dat het belerend voelde. Ook voelde hij zich gezien en serieus genomen. Het was ook meteen weer fijn samen.
Hier zijn een paar stappen die ik zelf probeer te volgen, en die jou misschien ook kunnen helpen:
Boosheid krijgt vaak een slechte reputatie. We moeten ‘kalmer’ zijn, minder snel ‘uitbarsten.’ Maar boosheid heeft ook een functie: het wijst je op je grenzen. Het laat zien waar je pijnpunten liggen. Als je boosheid ziet als een kans om jezelf beter te leren kennen, kan het een kracht worden in plaats van een obstakel.
Het gesprek met mijn zoon heeft me geholpen om anders naar boosheid te kijken. Niet als iets wat ik moet vermijden, maar als een signaal dat me iets wil vertellen. En soms brengt dat een waardevol moment van verbinding met zich mee, zoals toen we samen ontdekten hoe boosheid werkt.
Wat als jij de volgende keer dat je boos wordt, eerst vraagt: “Wat voel ik eigenlijk écht?” Misschien ontdek je een laagje dieper, een emotie die je uitnodigt om naar jezelf te luisteren. Want boosheid mag er zijn. Maar wat eronder zit, verdient je aandacht.
